JojuGames

Tavla Toplama Kuralları: Nasıl Yapılır?

Tavlada toplama, 15 pulunun hepsi evine (1-6. haneler) girdikten sonra pulları tahtadan çıkarmaktır: zar 4 gelirse 4. haneden bir pul çıkar, 6 gelirse 6. haneden. Zar en geride kalan pulundan büyükse o pulu çıkarırsın; zarın gösterdiği hane boşsa ve daha geride pulun varsa o zarı evin içinde oynarsın. Aşağıda bütün toplama kurallarını, toplama yönünü, kırılan pulun ne olduğunu ve son pulları tek atışta bitirme olasılıklarını çözülmüş örneklerle anlatıyoruz.

Kurallar bu sitedeki tavla oyununun hamle kontrolünden birebir aktarıldı; örneklerdeki her hamleyi oyunun kural dosyasıyla da denedik.

Tavla toplama kuralları: kısa liste

Toplama, tavlanın son aşamasıdır ve kuralları birkaç cümleye sığar:

  1. Hepsi evde olmalı. 15 pulun tamamı 1-6. hanelerde ve çubukta kırık pul yokken toplayabilirsin. Tek bir pul 7. hanede kalmışsa önce onu eve sokarsın.
  2. Zar, haneyi gösterir. Zar 5 ise 5. haneden bir pul çıkar. Her zar tek bir pulu çıkarır; çift gelince dört pul çıkarabilirsin.
  3. Büyük zar en gerideki pulu çıkarır. Zar, en geride kalan pulunun hanesinden büyükse o pulu çıkarırsın.
  4. Boş hane, geride pul. Zarın gösterdiği hane boşsa ve daha geride (daha büyük numaralı hanede) pulun varsa bu zarla pul çıkaramazsın; geriden bir pulu evin içinde ilerletirsin.
  5. Zar kullanma zorunluluğu sürer. İki zarı da oynayabiliyorsan ikisini de oynarsın. Yalnızca biri oynanabiliyorsa ve seçme şansın varsa büyük olanı oynarsın.
  6. Pul çıkarmak bir seçenektir. Pul çıkarabileceğin bir zarla evin içinde başka bir pulu oynamak da kurala uygundur.
  7. Kırılırsan durursun. Toplarken bir pulun kırılırsa o pul eve dönene kadar pul çıkaramazsın.

15 pulu ilk çıkaran oyunu kazanır. Kaybedenin hiç pul çıkaramamış olması mars demektir; puan hesabı aşağıda.

Tavla toplama yönü: pullar nereye çıkar?

Toplama kendi evinde, 6. haneden 1. haneye doğru yapılır ve pullar 1. hanenin ötesinden tahtanın dışına çıkar. Bütün oyun boyunca pullar 24’ten 1’e doğru yürür; toplama bu yürüyüşün son adımıdır.

Bu sitedeki oyunda beyaz pullar senindir ve evin sağ alttadır. Beyaz pullar saat yönünün tersine ilerler: üst sırada sağdan sola, alt sırada soldan sağa, sağ alttaki eve doğru. Siyahın evi ayna tarafta, sağ üsttedir ve siyah orada toplar. Çıkan pullar sağ çerçevedeki toplama kutusunda birikir: beyazınkiler kutunun alt yarısında, siyahınkiler üst yarısında.

Tavla toplama yönü: beyazın evi sağ alt, pullar 6. haneden 1. haneye doğru ilerleyip tahtanın dışına çıkar; örnek zar 6-4 ile 6. ve 4. haneden birer pul toplanıyor

Gerçek bir tahtada evin yeri oyuncuların oturuşuna göre değişir; değişmeyen şey, pulların kendi sayımınla 1. hanenin ötesine çıkmasıdır. Başlangıç dizilişini ve evin yerini tavla nasıl dizilir rehberinde hane hane gösterdik.

Tavla taş toplama nasıl yapılır? Adım adım örnekler

Örnek 1: zar tam haneyi gösteriyor

Pulların şöyle: 6’da 3, 5’te 3, 4’te 3, 3’te 2, 2’de 2, 1’de 2. Hepsi evde, 15 pul. Zarın 6-4 geldi.

  1. 6 ile 6. haneden bir pul çıkar.
  2. 4 ile 4. haneden bir pul çıkar.

İki pul tahtadan gitti, 13 pul kaldı. Başlangıçtaki kalan yol 57 haneydi (her pulun hane numarasının toplamı); iki pul çıkınca 47’ye iner.

Örnek 2: zar en gerideki puldan büyük

Evinde yalnızca üç pul var: 4’te, 3’te ve 2’de birer tane. Zarın 6-5 geldi.

  1. 6 ile en gerideki pulu, yani 4’tekini çıkarırsın. 6. ve 5. hanede pul olmadığı için bu kurala uygundur.

  2. Şimdi en gerideki pul 3’te. 5 ile onu da çıkarırsın.

  3. hanede tek pul kaldı. Zarları ters sırada oynasaydın sonuç aynı olurdu: 5 ile 4’teki, 6 ile 3’teki pul çıkar.

Örnek 3: hane boş, geride pul var

  1. ve 2. hanede birer pul kaldı. Zarın 4-1 geldi.

  2. 4 ile 4. haneden pul çıkarmak istersin ama 4. hane boş. Daha geride, 6. hanede pulun var; bu yüzden 4 ile 2’deki pulu çıkaramazsın.

  3. 4’ü oynamanın tek yolu 6→2’dir. 1 ile de bir pulu bir hane ilerletirsin.

Bu atış hiç pul çıkarmaz. Oyun sana üç oynanış sunar: 6→2 ve 2→1, 6→5 ve 5→1 ya da önce 2→1 sonra 6→2. Üçü de aynı yere varır: pulların 2. ve 1. hanede kalır. Bu dizilişin iyi yanı, bir sonraki atışın hangisi gelirse gelsin iki pulu da çıkarmasıdır (aşağıdaki tabloda 36’da 36).

Örnek 4: sıra önemli

Yine 6. ve 2. hanede birer pul var, bu kez zarın 6-5.

  • Doğru sıra: önce 6 ile 6’daki pulu çıkar. Artık en gerideki pul 2’de; 5, 2’den büyük olduğu için onu da çıkarırsın. Oyun biter.
  • Yanlış sıra: önce 5 ile 6→1 oynarsan geride kalan pul 6’da değil 2’dedir ve 6 ile onu çıkarırsın, ama 1’deki pul tahtada kalır.

İki oynanış da kurala uygundur, oyun ikisine de izin verir. Toplamada pulu çıkarmadan önce iki zarın hangi sırayla daha çok pul çıkardığını düşünmek bu yüzden önemlidir.

Son pulları tek atışta toplama olasılığı

Oyun sona yaklaşınca asıl soru “bu atışta biter mi?” olur. Bütün 36 atışı oynatarak saydık. Tek pul kaldıysa:

Pulun hanesi 1 2 3 4 5 6
Biten atış (36’da) 36 36 36 34 31 27

İki pul kaldıysa (satır öndeki, sütun gerideki pulun hanesi):

1 2 3 4 5 6
1 36 36 34 29 23 15
2 26 25 23 19 13
3 17 17 14 10
4 11 10 8
5 6 6
6 4
Tavlada son iki pulu tek atışta toplama olasılığı: 1 ve 2. hanedeki pullar 36 atışın 36'sıyla, 6. hanedeki iki pul yalnızca 4'üyle biter

Tablodan çıkan iki kural:

  • Son iki pulu aynı haneye yığma. Kalan yol ikisinde de 6 hane olsa da 3. hanedeki iki pul 17/36 ile, 2 ve 4’teki pullar 23/36 ile biter. Pulları farklı hanelere dağıtmak, küçük gelen bir zarın bile birini çıkarmasını sağlar.
  • Tek pul 4. hanede ya da daha gerideyse küçük atışlar yetmez. 6’daki son pul 1-2, 1-3, 2-3, 1-4 ve 1-1 gibi 9 atışla tahtada kalır.

Nasıl hesapladık?

Her dizilişte 36 zar atışının her biri için oyunun kurallarıyla bütün geçerli oynanışları ürettik (tam zar, büyük zar, evin içinde oynama, iki zarı kullanma zorunluluğu) ve en az bir oynanışın bütün pulları çıkardığı atışları saydık. Aynı hesabı sitedeki tavlanın kendi kural dosyasıyla da yaptık; tablolar birebir aynı çıktı.

Toplama kaç tur sürer?

15 pul evdeyken toplamanın süresi pulların ne kadar derinde olduğuna bağlıdır. Örnek 1’deki dizilişin (6’da 3, 5’te 3, 4’te 3, 3’te 2, 2’de 2, 1’de 2) kalan yolu 57 hanedir ve her atışta en çok pulu çıkaran oyunla ortalama 8,2 turda biter. Bu sayıyı, aynı dizilişten iki ayrı zar tohumuyla 20.000’er toplamayı oyunun kural dosyasıyla oynatıp ortalamasını alarak bulduk: 8,19 ve 8,21 tur. Toplamaların yüzde 83’ü 7 ile 9 tur arasında bitti.

Pratik bir ölçü olarak: çift gelmeyen bir turda en çok iki pul çıkar, yani çift gelmezse 15 pul için en az 8 tur gerekir; her çift bu süreyi kısaltır. Toplamada kaybedilen her zar bir tura yakın fark demektir. Bu yüzden pulları eve sokarken zarı evin içinde boşa harcamamak önemlidir: pulu evin derinine değil, eve girdiği ilk hanelere (6 ve 5) koy.

Toplarken pul kırılırsa ne olur?

Toplama sırasında rakibin hâlâ evinde pulu varsa (bir çapa ya da yeni giren kırık pul) açık bıraktığın pul vurulabilir. Kırılan pul çubuğa gider ve şu sıra işler:

  1. Toplama durur. Çubukta pulun varken başka hiçbir pulunu oynatamazsın.
  2. Kırık pulu rakibin evinden oyuna sokarsın. Rakibin evinde kapalı hane çoksa girmek turlar sürebilir.
  3. Pul bütün tahtayı dolaşıp kendi evine döner.
  4. 15 pul yeniden evdeyse kaldığın yerden toplamaya devam edersin.

Evdeki bir pul kırılınca kalan yolun bir anda en az 19 hane artar: çubuktaki pul 25 hane sayılır, 6. hanedeki pul 6. Rakip de bu sırada kendi pullarını toplar, bu yüzden toplamada kırılmak çoğu zaman oyunu kaybettirir.

Puan tarafı ayrı bir konudur. Daha önce en az bir pul çıkardıysan oyunu kaybetsen bile mars olmazsın; kaybedersen yalnızca 1 puan yazılır. Hiç pul çıkarmadan kaybedersen mars (2 puan), üstelik kırık pulun çubukta kalmışsa ya da kazananın evinde pulun varsa üçlü mars (3 puan) olur. Ayrıntılar tavla mars ve terimler rehberinde.

Temas varken nasıl toplanır?

Rakibin evinde pulu yoksa ve pullar birbirini geçtiyse toplama saf bir yarıştır: her zarla en çok pulu çıkaran oyunu seçersin. Temas varsa öncelik güvenliktir:

  • Arkadan topla. Önce en yüksek haneleri boşalt; öndeki hanelerde çift pullar kapı olarak kalsın.
  • Tek pul bırakma. 6. hanede 2 pulun varken tek bir 6 orada açık pul bırakır. Yüksek hanelerdeki pul sayısını, tek bir zar oraya yalnız pul bırakmayacak biçimde ayarla.
  • Gerekirse pul çıkarma. Bir pulu çıkarmak açık pul bırakıyorsa aynı zarla evin içinde güvenli bir hamle yapmak kurala uygundur ve çoğu zaman daha iyidir.

Bu taktiklerin uzun hâli tavla taktikleri yazısının toplama bölümünde. Pulların eve girmeden önceki aşamasında kapı kurmak için tavla kapı alma rehberine bakabilirsin.

Sık yapılan toplama hataları

  • Evin dışında pul varken toplamaya başlamak. 7. hanedeki tek pul bile toplamayı engeller.
  • Büyük zarla öndeki pulu çıkarmak. Daha geride pul varken 6 ile 2’deki pulu çıkaramazsın.
  • Zarları yanlış sırayla oynamak. Örnek 4’te gördüğün gibi aynı zar bir sırada iki pul, öbür sırada bir pul çıkarır.
  • Toplarken kırılan pulu unutmak. Çubuktaki pul girmeden ve eve dönmeden yeni pul çıkmaz.

Kuralları en hızlı öğrenmenin yolu oynamak: tavla oyna sayfasında pula dokununca gidebileceği yerler parlar; pul toplanabiliyorsa sağ çerçevedeki toplama kutusu da parlar. Aynı tahtada oynanan, aynı yöne gidilen bir başka oyun için gülbahar sayfasına bakabilirsin.

Sık sorulan sorular

Tavlada toplama nasıl yapılır?

15 pulunun hepsi evine (1-6. haneler) girince başlar. Her zar bir pul çıkarır: zar 4 ise 4. haneden bir pul tahtadan çıkar. Zar en gerideki pulundan büyükse o pulu çıkarırsın. 15 pulu ilk çıkaran oyunu kazanır.

Tavlada toplama yönü nedir?

Pullar kendi evinde 6. haneden 1. haneye doğru ilerler ve 1. hanenin ötesinden tahtanın dışına çıkar. Bu sitedeki oyunda beyazın evi sağ alttadır; siyah ayna tarafta, sağ üstte toplar.

Tavlada büyük zar gelirse ne olur?

Zar, evindeki en geride kalan pulun hanesinden büyükse o pulu çıkarırsın. Örneğin pulların yalnızca 4, 3 ve 2. hanedeyse 6 gelince 4'teki pul çıkar. Daha geride pulun varsa büyük zarla öndeki pulu çıkaramazsın.

Tavlada toplarken pul kırılırsa ne olur?

Kırılan pul çubuğa gider ve toplama durur. Önce o pulu rakibin evinden oyuna sokar, bütün yolu dolaşıp kendi evine getirirsin; 15 pul yeniden evde olunca toplamaya devam edersin.

Toplarken pul çıkarmak zorunda mıyım?

Hayır. Zar bir pulu çıkarabiliyorsa da evin içinde bir pulu ilerletmeyi seçebilirsin. Zorunlu olan, iki zarı da oynayabiliyorsan ikisini de oynamak; yalnızca biri oynanabiliyorsa büyük olanı oynamaktır.