Tavla Mars Kaç Puan? Terimler ve Zar İsimleri
Tavlada mars 2 puandır: rakibin bütün pullarını topladığında sen hiç pul toplayamamışsan mars olursun. Hiç pul toplamamışken bir de kırık pulun varsa ya da kazananın evinde pulun kaldıysa üçlü mars olur ve 3 puan yazılır; normal galibiyet 1 puandır. Aşağıda marsı adım adım nasıl kontrol edeceğini, marstan nasıl kurtulacağını, zar isimlerini ve masada duyacağın tavla terimlerini anlatıyoruz.
Tavla mars kaç puan?
Oyun, bir oyuncu 15 pulunun hepsini topladığı anda biter. Puanı kazananın değil, kaybedenin durumu belirler:
| Sonuç | Kaybedenin durumu | Puan |
|---|---|---|
| Tek oyun | En az bir pul topladı | 1 |
| Mars | Hiç pul toplayamadı | 2 |
| Üçlü mars | Hiç pul toplayamadı ve kırık pulu var ya da kazananın evinde pulu kaldı | 3 |
Kazananın evi, kazananın pullarını topladığı altı hanedir; kaybeden için bu, oyunun başında en arkadaki iki pulunun durduğu bölgedir. Örneğin en arkadaki iki pulundan biri oyunun sonuna kadar oradan çıkamazsa ya da kırılan bir pulun çubuktan giremeden oyun biterse üçlü mars yazılır.
Tavla mars nasıl olur? Adım adım kontrol
Oyun bittiği anda puanı şu sırayla bulursun:
- Kaybeden kaç pul topladı? En az bir pul topladıysa iş biter: tek oyun, 1 puan. Evindeki pulların sayısı ya da nerede durdukları önemli değildir.
- Hiç toplamadıysa çubuğa bak. Çubukta kırık pulu varsa üçlü mars, 3 puan.
- Kazananın evine bak. Kaybedenin bir pulu bile kazananın evindeyse (kazananın sayımıyla 1-6. haneler) yine üçlü mars, 3 puan.
- İkisi de yoksa mars, 2 puan.
Bir örnekle: beyaz son pulunu topladı. Siyahın 15 pulu da tahtada: beyazın sayımıyla 9’u kendi evinde (19, 20 ve 21. hanelerde), 3’ü 17. hanede, 3’ü 14. hanede. Siyah hiç pul toplamadı, çubukta pulu yok, beyazın evinde de pulu yok. Sonuç: mars, beyaz 2 puan yazar. Siyahın tek bir pulu beyazın 4. hanesinde kalmış olsaydı sonuç üçlü mars olurdu.
Örnek maç: 5 puana oynanan bir tavla
Masada maçın kaç puana oynanacağı önceden kararlaştırılır. 5 puana oynanan bir maçın hesabı şöyle akabilir:
| Oyun | Sonuç | Sen | Rakip |
|---|---|---|---|
| 1 | Sen kazandın, rakip 2 pul toplamıştı (tek oyun) | 1 | 0 |
| 2 | Rakip kazandı, sen hiç toplayamadın (mars) | 1 | 2 |
| 3 | Sen kazandın, rakibin kırık pulu çubukta kaldı (üçlü mars) | 4 | 2 |
| 4 | Sen kazandın, tek oyun | 5 | 2 |
Dördüncü oyunla 5’e ulaştın ve maçı aldın. Tek bir üçlü mars, rakibin iki oyunluk farkını kapattı. Bu sitedeki tavla oyununda Maç seçeneğinden 3, 5 ya da 7 puanlık maç seçebilirsin; Tek oyunda her oyunun puanı bu tabloya göre genel skora eklenir ve skor oyundan oyuna saklanır. Katlama zarı kullanılmaz.
Marstan nasıl kurtulursun?
Oyunu kaybedeceğin belli olduğunda hedef değişir: artık kazanmaya değil, tek pul toplamaya oynarsın. Toplamaya başlamak için 15 pulun hepsi evinde olmalı, bu yüzden önce dışarıdaki pulları eve sokarsın.
Diyelim ki rakibinin 3 pulu kaldı, büyük ihtimalle iki tur içinde bitirecek. Senin 13 pulun evinde, 2 pulun 8. ve 10. hanede. Zarın 4-2 geldi. Doğru oyun, 10’daki pulu 4 ile 6’ya, 8’deki pulu 2 ile 6’ya sokmaktır. Artık 15 pulun da evde ve bir sonraki turunda bir pul toplayabilirsin. Aynı zarla evinin içinde pul kaydırmak puan getirmez, seni marsta bırakır.
Mars riskini önceden ölç
Mars tehlikesini oyunun sonuna bırakmadan görebilirsin. Önce evinin dışındaki her pulun 6. haneye kaç hane uzakta olduğunu topla; buna “eve girme yolu” de. Yukarıdaki örnekte 8’deki pul için 2, 10’daki pul için 4, toplam 6 hane. Buna toplanacak ilk pul için bir zar daha eklersin. Sonra rakibin kaç turda bitireceğine bak: evinde 3 pulu kalan bir rakip çoğu zaman iki turda, çift atarsa tek turda bitirir.
Eve girme yolun büyükse ve rakibin bitirmesine bir iki tur kalmışsa artık kırma ya da kapı yapma peşinde koşmazsın; her zarı dışarıdaki pulları eve yaklaştırmaya harcarsın. Bu sitedeki oyunda üstteki Kalan yol satırı iki tarafın da toplam yolunu gösterir, bu karşılaştırmayı her tur yapmanı kolaylaştırır.
Bunun için zarları iyi okumak gerekir. Bir atışta ortalama 8,17 hane yürürsün: 36 olası atışın toplam yolu 294 hanedir, çünkü çift gelen zar dört kez oynanır. Çok gerideysen tek bir atışın seni kurtarmayabileceğini bu sayıyla tahmin edersin.
Tavla zar isimleri
Tavlada zarlar Farsça kökenli sayı adlarıyla söylenir. Önce tek zarlar:
| Sayı | Adı |
|---|---|
| 1 | yek |
| 2 | dü |
| 3 | se |
| 4 | cihar |
| 5 | penç |
| 6 | şeş |
Çift gelen zarların ayrı adları vardır:
| Zar | Adı | Kaç hane yürür? |
|---|---|---|
| 1-1 | hep yek | 4 × 1 = 4 |
| 2-2 | dubara | 4 × 2 = 8 |
| 3-3 | dü se | 4 × 3 = 12 |
| 4-4 | dört cihar | 4 × 4 = 16 |
| 5-5 | dü beş | 4 × 5 = 20 |
| 6-6 | düşeş | 4 × 6 = 24 |
Farklı iki sayı gelince adlar genelde yan yana söylenir: 6-5 “şeş beş”, 4-1 “cihar yek”, 3-2 “se dü”. Bu adlar bölgeden bölgeye, hatta masadan masaya biraz farklı söylenebilir; tabloda en yaygın biçimler var. Farsça kökenli bu adların tavlayla birlikte nasıl geldiğini tavla tarihi yazısında anlattık.
Düşeş ne demek?
Düşeş, iki zarın da 6 gelmesidir; “dü” iki, “şeş” altı demektir. Çift olduğu için 6’yı dört kez oynarsın, yani 24 hane. Tek atışla gidilebilecek en uzun yol budur. Belirli bir çiftin gelme ihtimali 36’da 1’dir (yaklaşık %2,8); herhangi bir çiftin gelmesi ise 36’da 6, yani altıda bir. 6-5 gibi farklı iki sayının gelme ihtimali 36’da 2’dir, çünkü 6-5 de 5-6 da aynı atıştır.
Sayılar tek tek nasıl söylenir?
Aramalarda sık sorulan birkaç kalıbın cevabı aynı tablodan çıkar. Tavlada iki sayısı “dü”, üç sayısı “se” diye söylenir. Zarın 3 ve 2 gelmesine “se dü” denir; iki zarın 1 gelmesi “hep yek”, iki zarın 2 gelmesi “dubara”dır. Karıştırma: “dü se” bir çift adıdır ve 3-3’ü anlatır; 2-3 için iki ad yan yana, “se dü” diye söylenir.
Tavla terimleri
Masada en sık duyacağın kelimeler ve anlamları:
| Terim | Anlamı |
|---|---|
| Pul | Oyunun taşı; her oyuncunun 15 pulu vardır, bazı yerlerde “taş” da denir |
| Hane | Tahtadaki 24 üçgenin her biri |
| Ev | Pulların toplanmadan önce girmesi gereken altı hane |
| Kapı | Aynı hanede duran iki ya da daha çok pul; rakip oraya konamaz |
| Açık pul | Bir hanede tek başına duran pul; vurulabilir |
| Kırmak | Rakibin tek pulunun üstüne konup onu çubuğa göndermek |
| Kırık pul | Kırılıp çubuğa giden pul; oyuna girmeden başka pul oynanmaz |
| Çubuk | Tahtayı ikiye bölen orta bölüm |
| Toplamak | Bütün pullar evdeyken zara göre pulları tahtadan çıkarmak |
| Mars | Kaybedenin hiç pul toplayamadan oyunu bitirmesi, 2 puan |
| Üçlü mars | Mars ve üstüne kırık pul ya da kazananın evinde kalan pul, 3 puan |
| Kalan yol | Bütün pulların toplanması için gereken hane sayısı |
Bu kelimelerin bir kısmı tavla çeşitlerinde başka anlama gelir. Mahbusa’da kırma yoktur, tek pulun üstüne konan onu hapseder; marsı 2 puandır ve üçlü mars yoktur. Üç oyunu yan yana görmek için tavla çeşitleri rehberine bakabilirsin.
Tavlada kaç pul var?
Tavlada 30 pul vardır: beyazlar 15, siyahlar 15. Bunlara iki zar ve 24 haneli tahta eşlik eder. Pullar başlangıçta her iki taraf için de 24, 13, 8 ve 6. hanelere 2-5-3-5 diye dizilir ve her tarafın kalan yolu 167 haneden başlar. Kurulumu hane hane görmek istersen tavla nasıl dizilir rehberinde adım adım anlattık.
Sık yapılan puan hataları
- Evdeki pulu “toplanmış” saymak. Mars için önemli olan pulun tahtadan çıkmış olmasıdır. 15 pulun evde olsa bile hiç çıkarmadıysan mars olursun.
- Üçlü marsı yanlış tarafta aramak. Üçlü mars için kaybedenin pulu kendi evinin dışında değil, kazananın evinde olmalı ya da çubukta kalmalı.
- Çifti iki hamle saymak. Dubara 2 + 2 değil, dört kez 2’dir; 8 hane eder.
- Bir pul toplayanı mars yazmak. Tek bir pul bile toplandıysa oyun 1 puandır.
- Kırık pulu her durumda üçlü mars saymak. Toplama sırasında kırılan bir pulun çubukta kalması, kaybeden daha önce en az bir pul topladıysa sonucu değiştirmez: yine tek oyun, 1 puan. Kırık pul yalnızca hiç pul toplanmamışsa üçlü mars yapar.
Masadan masaya değişenler
Puan tablosu yaygındır, ama gerçek bir masada birkaç şeyi başlamadan konuşmak tartışmayı önler: maçın kaç puana oynanacağı, katlama zarı kullanılıp kullanılmayacağı ve üçlü marsın sayılıp sayılmayacağı. Zar adlarının söylenişi de yöreden yöreye değişir; “dü beş” yerine başka söyleyiş duyarsan şaşırma. Bu yazıdaki puanlar bu sitedeki tavla oyna sayfasındaki oyunun saydığı puanlardır.
Sık sorulan sorular
Tavla mars kaç puan?
Mars 2 puandır. Kaybeden hiç pul toplayamadıysa ve kırık pulu ya da kazananın evinde pulu da varsa üçlü mars olur, 3 puan yazılır. Normal galibiyet 1 puandır.
Tavla mars nasıl olur?
Rakibin 15 pulunu toplayıp oyunu bitirdiğinde senin hiç toplanmış pulun yoksa mars olursun. Oyun bitmeden tek bir pul toplaman marstan kurtulmana yeter.
Düşeş ne demek?
Düşeş, iki zarın da 6 gelmesidir. Çift geldiği için 6'yı dört kez oynarsın, toplam 24 hane eder; tek atışta gidilebilecek en uzun yoldur.
Tavlada kaç pul var?
Tavlada 30 pul vardır, her oyuncuya 15 tane. Oyun bunlara ek olarak iki zar ve 24 haneli tahtayla oynanır.
Tavlada iki zarın 1 gelmesine ne denir?
Hep yek denir. İki zarın 2 gelmesi dubara, 3 gelmesi dü se, 4 gelmesi dört cihar, 5 gelmesi dü beş, 6 gelmesi düşeştir. Söyleyiş bölgeden bölgeye biraz değişebilir.