Tombala Kartı: Kaç Sayı Var, Nasıl Hazırlanır?
Tombala kartında 15 sayı vardır. Kart 3 satır ve 9 sütundan oluşur; her satırda 5 sayı ve 4 boş kare bulunur, her sütun da kendi onluğundan sayı alır (ilk sütun 1-9, son sütun 80-90). Basılı takımın yoksa bu kurallarla kartı kâğıda kendin çizebilirsin. Aşağıda kartın kurallarını, boş şablonu, adım adım elle kart hazırlamayı ve kontrol edilmiş bir örnek kartı bulacaksın. Hiç kart hazırlamadan oynamak istersen sitedeki tombala oyunu kartları her oyunda kendisi üretir.
Tombala kartında kaç sayı var?
Bir tombala kartında 15 sayı vardır: 3 satırın her birinde 5 sayı. Kartın 27 karesinden 15’i dolu, 12’si boştur. Torbadaki 90 sayının 15’i kartında olduğu için, oyunun başında çekilen ilk pulun kartında çıkma ihtimali 90’da 15, yani altıda birdir.
Bu sayı oyunun çağrılarını da belirler. Çinko bir satırın 5 sayısının çıkmasıdır, 2. çinko aynı kartta iki satırın, yani 10 sayının, tombala ise kartın 15 sayısının hepsinin çıkmasıdır. Çağrıların sırasını ve evde oyunun akışını tombala nasıl oynanır rehberinde anlattık.
Tombala kartının kuralları
Tombala kartı rastgele dizilmiş sayılardan oluşmaz; birkaç kurala uyar. Sitedeki oyun kartları bu kurallarla üretir; kayıttan geri yüklenen kartlar da her kurala karşı doğrulanır.
| Kural | Açıklama |
|---|---|
| Boyut | 3 satır × 9 sütun = 27 kare |
| Sayı adedi | 15 sayı, 12 boş kare |
| Satır | Her satırda tam 5 sayı |
| Sütun aralığı | Her sütun yalnızca kendi onluğundan sayı alır |
| Boş sütun | Hiçbir sütun tamamen boş kalmaz |
| Sütun sırası | Bir sütundaki sayılar yukarıdan aşağıya büyür |
| Tekrar | Bir kartta aynı sayı iki kez geçmez |
Sütun aralıkları ve her sütunda kullanılabilecek sayı adedi:
| Sütun | 1. | 2. | 3. | 4. | 5. | 6. | 7. | 8. | 9. |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Sayılar | 1-9 | 10-19 | 20-29 | 30-39 | 40-49 | 50-59 | 60-69 | 70-79 | 80-90 |
| Kaç sayı | 9 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 11 |
İlk sütunda 0 olmadığı için 9 sayı, son sütunda 90 da bulunduğu için 11 sayı vardır. Bir sütunda en fazla 3 sayı olabilir, çünkü 3 satır vardır.
Tombala kartı şablonu
Tombala kartı şablonu, sütunlarının üstüne aralıkların yazıldığı 3 satırlık, 9 sütunlu boş bir tablodur. Kâğıda çizerken şu ölçüler işe yarar:
- Kare boyu: 2 cm × 2 cm. Kart 18 cm genişliğinde, 6 cm yüksekliğinde olur.
- Sayfa: Yatay çevrilmiş bir A4 sayfaya (29,7 × 21 cm) alt alta 3 kart sığar, kartlar arasında kesme payı kalır.
- Yazı: Sayıları kalın kalemle ve büyük yaz. Masanın öbür ucundaki büyükler de okuyabilmeli.
- İşaret: Kuru fasulye, nohut ya da düğme kareye sığmalı. 2 cm kare bunun için yeterlidir.
Bilgisayarda hazırlamak istersen bir kelime işlemcide 3 satır, 9 sütunlu tablo eklemen ve ilk kartı doldurup kopyalaman yeter; her kopyada sayıları değiştirirsin.
Tombala kartı nasıl hazırlanır? Adım adım
Elle tombala kartı hazırlamak için önce dolu karelerin yerini, sonra sayıları seçersin. Sırayla:
- Tabloyu çiz. 3 satır, 9 sütun. Sütunların üstüne aralıkları kurşun kalemle yaz.
- Her satırda 5 kare seç. Seçtiğin karelere küçük bir nokta koy. Her satırda 4 kare boş kalacak.
- Boş sütun kalmasın. Dokuz sütunun her birinde en az bir nokta olmalı. Bir sütun boş kaldıysa bir satırda, başka satırlarda da noktası olan bir sütunun noktasını silip boş sütuna taşı. Satırdaki nokta sayısı 5’te kalır.
- Sayıları yaz. Her noktalı kareye o sütunun aralığından bir sayı seç. İkinci sütuna 10-19 arası, son sütuna 80-90 arası.
- Sütunu sırala. Bir sütunda iki ya da üç sayı varsa küçük olanı üste yaz.
- Tekrarı kontrol et. Aynı kartta bir sayı iki kez geçmesin. Farklı kartlarda aynı sayı olabilir.
- Say. Kartta 15 sayı, her satırda 5 sayı olmalı.
Boş kareleri taramak ya da boyamak kartı okumayı kolaylaştırır: göz doğrudan sayılara gider.
Örnek tombala kartı
Yukarıdaki adımlarla hazırlanmış bir kart:
| 1-9 | 10-19 | 20-29 | 30-39 | 40-49 | 50-59 | 60-69 | 70-79 | 80-90 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1. satır | 3 | 21 | 42 | 60 | 83 | ||||
| 2. satır | 14 | 35 | 49 | 51 | 77 | ||||
| 3. satır | 8 | 27 | 58 | 66 | 90 |
Kontrol edelim: her satırda 5 sayı var. Her sütunda en az bir sayı var. 5. sütunda 42 üstte, 49 altta; 6. sütunda 51 üstte, 58 altta; diğer çift sütunlar da küçükten büyüğe. On beş sayının hepsi farklı. Bu kartı sitedeki oyunun kullandığı kural denetiminin bir kopyasından geçirdik; geçerli çıktı.
Kaç farklı tombala kartı olabilir?
Kurallara uyan yaklaşık 3,67 kentilyon (3.669.688.706.217.187.500) farklı tombala kartı yazılabilir. Bu sayı iki adımda çıkar:
- Dolu karelerin yeri. Bir satırda 9 sütundan 5’ini seçmenin 126 yolu vardır; üç satır için 126³ = 2.000.376 yerleşim. Bunlardan boş sütun bırakmayanlar 735.210 tanedir.
- Sayılar. Her yerleşimde, bir sütunda kaç sayı varsa o sütunun aralığından o kadar sayı seçilir; sıralama kuralı yüzünden seçilen sayıların yeri bellidir. Örneğin 3 sayılı ilk sütun için C(9, 3) = 84 seçenek vardır. Bütün sütunların seçenekleri çarpılır, sonra 735.210 yerleşimin hepsi toplanır.
Yerleşimlerin yarıdan fazlasında (%54,8) sütunlar 3-2-2-2-2-1-1-1-1 dağılır: bir sütunda 3 sayı, dördünde 2, dördünde 1. Bu kadar çok olası kart olduğu için evde hazırladığın iki kartın birbirinin aynısı olma ihtimali yok denecek kadar azdır; yine de kopyalayarak hazırlıyorsan sayıları değiştirmeyi unutma.
Kaç tombala kartı hazırlamalısın?
Tombala kartı sayısının tek bir doğrusu yoktur; oyuncu sayısına ve oyuncuların yaşına göre değişir. Basılı tombala takımlarında da kart sayısı takımdan takıma farklıdır. Evde pratik bir ölçü şöyle:
| Masa | Oyuncu başına kart | Toplam |
|---|---|---|
| 4 kişilik aile, küçük çocuklar var | 1 | 4 |
| 6 kişilik yetişkin masası | 2 | 12 |
| Hızlı oyun isteyen kalabalık sofra | 2-3 | 20 ve üstü |
Çocuklar ve ilk kez oynayanlar için tek kart yeterlidir; iki kartı aynı anda izlemek dikkat ister. Herkesin aynı sayıda kart alması oyunu adil tutar.
İstersen 6 kartlık bir takım hazırlayıp 1’den 90’a kadar her sayıyı tam bir kez kullanabilirsin: 6 × 15 = 90. Sütunlar buna izin verir; ilk sütunun 9 sayısı ve son sütunun 11 sayısı, kart başına 1-3 sayıyla 6 karta dağıtılabilir. Böyle bir takımda çekilen her pul tam olarak bir kartta çıkar ve hiçbir kartın sayısı başka bir kartta tekrar etmez. Bu düzene uyan bir takımı bir programla kurup kontrol ettik; elle hazırlarken her sütunun sayılarını önce kartlara paylaştırmak işi kolaylaştırır.
Tek kartla tombala kaç çekilişte biter?
Tek bir kartın 15 sayısının hepsinin çıkması için ortalama 85,3 çekiliş gerekir; yani 90 pulun neredeyse hepsi çekilir. Tek bir satırın (5 sayı) çıkması için ortalama 75,8 çekiliş gerekir.
| Çekiliş sayısı | Belirli bir kartın tamamen dolmuş olma olasılığı |
|---|---|
| 60 | %0,12 |
| 70 | %1,58 |
| 80 | %14,49 |
| 85 | %39,27 |
| 89 | %83,33 |
Masada pek çok kart olduğu için ilk çinko ve ilk tombala bundan çok daha erken gelir: oyun, kartlardan herhangi birinin dolmasıyla biter. Kart sayısı arttıkça bekleme kısalır.
Nasıl hesapladık: 15 sayının hepsinin çekilenler arasında olması, 90 pulun rastgele bir sırada çekilmesinde bu 15 pulun en geç gelenine kadar beklemek demektir; ortalaması 15 × 91 / 16 = 85,3’tür. n çekilişte kartın dolu olma olasılığı C(75, n − 15) / C(90, n) formülüyle, kart sayısı ise bütün yerleşimleri bir programla tek tek dolaşarak hesaplandı. Olasılık formüllerinin mantığını olasılık hesaplama rehberinde anlattık.
Tombalada en çok kazanan kart var mı?
Hayır, sayıları yüzünden şanslı olan bir tombala kartı yoktur. Her kartta 15 sayı vardır ve torbadaki 90 pulun her biri aynı ihtimalle çekilir; bu yüzden kartlar dağıtılmadan önce her kartın ilk çinkoyu ve ilk tombalayı yapma şansı eşittir. Küçük sayılı, büyük sayılı, 90’lı ya da “uğurlu” sayılı kartın bir üstünlüğü yoktur.
Bunu sitedeki tombala çekme programının kendi kart ve çekiliş koduyla ölçtük: 10 kartlık bir masa kurup aynı 10 kartla 500.000 oyun oynattık. On kartlı masada her kartın beklenen payı %10’dur.
| En az kazanan kart | En çok kazanan kart | |
|---|---|---|
| İlk tombalayı yapma payı | %9,20 | %11,83 |
| İlk çinkoyu yapma payı | %9,65 | %10,96 |
Aradaki fark kartın sayılarından değil, masadaki öbür kartlarla paylaştığı sayılardan geliyor. Öbür dokuz kartla toplam 11 ortak sayısı olan kart ilk tombalaların %11,83’ünü aldı; 26-27 ortak sayısı olan kartlar %9,2-9,4’te kaldı. Ortak bir sayı çıktığında o sayıyı taşıyan rakip kart da bir adım ilerler, yalnız sana ait bir sayı ise yalnız seni ilerletir. Kartlar rastgele üretildiği için hangi kartın az ortak sayısı olacağı dağıtımdan önce bilinmez; her oyuncunun ortalama şansı yine eşittir. Sitedeki oyunda da kartlar aynı kurallarla, birbirinden bağımsız üretilir; çinko ve tombala, koşulu sağlayıp çağrıyı ilk yapanındır.
Bir önceki oyunda kazanan kartın ya da “uzun süredir çıkmayan” bir sayının yeni oyunda şansı da artmaz, çünkü her oyunda 90 pul baştan karılır. Bu düşünce hatasının adı kumarbazın yanılgısıdır; RNG nedir yazısında simülasyonla anlattık.
Nasıl ölçtük: Tombala çekme programının kural kodu (kart üretme ve torbadan çekme işlevleri) Node.js’te, tarayıcıdakiyle aynı kriptografik rastgele sayı kaynağıyla çalıştırıldı. Kurallara uyan 10 farklı kart bir kez üretildi ve aynı kartlarla N = 500.000 oyun oynatıldı; her oyunda pullar torbadan tek tek çekildi, bir satırını ilk dolduran kart ilk çinkoyu, 15 sayısını ilk dolduran kart tombalayı aldı. İki kart aynı çekilişte bitirirse pay bölüştürüldü. Bir payın standart hatası yaklaşık ±0,04 puandır. Bu masada ilk çinko ortalama 43,2, ilk tombala ortalama 76,0 çekilişte geldi. Başka kartlarla kurulan üç ayrı 10 kartlık masada (100.000’er oyun) da en çok tombala yapan kart, öbür kartlarla en az ortak sayısı olan karttı.
Tombala kartı hazırlarken sık yapılan hatalar
- Bir satıra 6 sayı yazmak. Satırlar eşit değilse çinko bazı satırlarda daha zor olur.
- Sayıyı yanlış sütuna yazmak. 19’u üçüncü sütuna yazarsan oyuncu 19 çıktığında onu ikinci sütunda arar ve bulamaz.
- 90’ı unutmak. Son sütun 80-89 değil 80-90’dır. Torbaya da 90 numaralı pulu koy.
- Aynı kartta tekrar. Aynı sayı iki kez yazılırsa o kart bir sayı eksikle oynar.
- Herkese farklı sayıda kart vermek. Üç kartı olan, tek kartı olandan çok daha şanslıdır. Adil oyun için herkes aynı sayıda kart alır.
Torbayı da hazırla
Kartlar hazırsa geriye torba kalır: 1’den 90’a kadar sayıları küçük kâğıtlara yaz, katla ve bir torbaya ya da kaseye koy. Çekilen kâğıt torbaya geri konmaz. Sayıların rastgele çıkması için kâğıtlar aynı boyda ve aynı biçimde katlanmış olmalı; torbadan çekilen sayıların neden tahmin edilemediğini RNG nedir yazısında anlattık.
Bu sitede tombala
Sitedeki tombala oyununda kartlar her yeni oyunda bu yazıdaki kurallarla üretilir; sen, Nine, Amca ve Kuzen 1, 2 ya da 3 kartla oynarsınız. Oyunda para, kredi, bahis ya da ödül yoktur; kazandığın tek şey “Tombala!” diyen ilk kişi olmaktır. Yılbaşı masası için başka aile oyunları arıyorsan yılbaşı oyunları listesine, dört kişilik bir zar oyunu için kızma birader sayfasına bak.
Kartları elle hazırlamak istemiyorsan tombala çekme programındaki Kart oluştur sekmesi bu kurallara uyan kartları üretir ve yazdırır.
Sık sorulan sorular
Tombala kartında kaç sayı var?
15 sayı var. Kart 3 satır ve 9 sütundan, yani 27 kareden oluşur; her satırda 5 sayı ve 4 boş kare bulunur.
Tombala kartı nasıl hazırlanır?
Kâğıda 3 satır ve 9 sütunluk bir tablo çizilir. Her satırda 5 kare seçilir ve her sütunun en az bir dolu karesi olmasına dikkat edilir. Dolu karelere sütunun onluğundan sayı yazılır (ilk sütun 1-9, son sütun 80-90), aynı sütunda küçük sayı üste gelir ve bir kartta aynı sayı iki kez kullanılmaz.
Tombala kartında sayılar hangi sütuna yazılır?
Sayılar onluklarına göre yazılır: 1-9 birinci sütuna, 10-19 ikinci sütuna, 20-29 üçüncü sütuna ve böyle devam eder. Son sütunda 80'den 90'a kadar 11 sayı vardır, çünkü 90 da oraya yazılır.
Kaç tane tombala kartı hazırlamalıyım?
Kesin bir sayı yoktur; her oyuncuya bir ya da birkaç kart verilebilir. Adil olan herkesin aynı sayıda kart almasıdır. Kart sayısı arttıkça çinko ve tombala daha erken gelir ama işaretlemesi zorlaşır.
Tombala kartı şablonu nasıl olmalı?
Şablon 9 sütunlu ve 3 satırlı bir tablodur; sütunların üstüne aralıklar (1-9, 10-19 … 80-90) yazılır. Kareler en az 1,5-2 cm olursa sayılar rahat okunur ve kuru fasulye gibi işaretler kareye sığar.