Sudoku, kâğıtla kalemin en sevilen bulmacalarından biri: bir ızgara, birkaç rakam ve tek bir kural. Burada sudokuyu indirmeden, üye olmadan ve ücretsiz oynarsın. Dört zorluk seviyesi var (Kolay, Orta, Zor, Çok zor), çocuklar için 4×4 sudoku var, bir de her gün herkese aynı gelen günlük bulmaca. Her bulmacanın tek bir çözümü vardır. Kolay, Orta ve Zor bulmacalar yalnızca bu sayfada anlatılan tekniklerle, tahmin etmeden çözülür; Çok zor seviyede ise bu teknikler çoğu zaman yetmez ve daha ileri teknikler ya da deneme gerekir.
Sudoku kuralları
Klasik sudoku 9×9’luk bir ızgaradır. Izgara kalın çizgilerle dokuz tane 3×3 kutuya bölünmüştür.
- Her satırda 1’den 9’a kadar her rakam bir kez bulunur.
- Her sütunda 1’den 9’a kadar her rakam bir kez bulunur.
- Her 3×3 kutuda 1’den 9’a kadar her rakam bir kez bulunur.
Başta verilen rakamlar (koyu renkli olanlar) değiştirilemez. Senin yazdığın rakamlar mavi görünür. Bütün boş hücreleri kurala uygun doldurduğunda bulmaca biter ve süren kaydedilir. Matematik bilmen gerekmez: rakamlar yalnızca birer semboldür, toplama ya da çarpma yoktur.
Nasıl oynanır?
- Bir hücreye dokun ya da tıkla; hücre seçilir. Aynı satır, sütun ve kutu hafifçe boyanır, ızgaradaki aynı rakamlar da daha koyu vurgulanır. Böylece bir rakamın nerelere gidemeyeceğini tek bakışta görürsün.
- Alttaki tuş takımından rakamı seç. Her tuşun altındaki küçük sayı, o rakamdan ızgaraya kaç tane daha girmesi gerektiğini gösterir.
- Klavyeyle de oynayabilirsin: ok tuşlarıyla gez, rakam tuşlarıyla yaz, Backspace ya da Delete ile sil. N tuşu not modunu açıp kapatır, Ctrl+Z geri alır, Ctrl+Y yineler.
- Geri al ve Yinele düğmeleri hem rakamları hem notları geri getirir.
- Hata kontrolü açıksa yanlış yazdığın rakam kırmızı görünür ve hata sayın üstte yazar. Kendini sınamak istersen kapat; bulmaca bittiğinde zaten doğruluğu kontrol edilir.
- İpucu seçili hücre boşsa ya da içindeki rakam yanlışsa onu doğru rakamla doldurur. Seçili hücre zaten doğruysa (başta verilen bir rakamsa da) rastgele bir boş ya da yanlış hücreyi doldurur. Her bulmacada 3 ipucu hakkın var, 4×4’te 2.
Yarım bıraktığın bulmaca kaybolmaz: sayfayı kapatıp açtığında her seviye kaldığı yerden devam eder.
Not modu (kalem işaretleri)
Kâğıtta sudoku çözenler bir hücreye girebilecek rakamları köşeye küçük küçük yazar. Burada bunun karşılığı not modu. Not düğmesine bas (ya da N tuşuna), sonra rakamlara dokun: rakamlar hücreye küçük not olarak eklenir, ikinci dokunuşta silinir. Bir hücreye kesin rakam yazdığında, aynı satır, sütun ve kutudaki notlardan o rakam kendiliğinden silinir. Orta seviyeden sonra not almadan ilerlemek çok zorlaşır; aşağıdaki tekniklerin neredeyse hepsi notlarla çalışır.
Sudoku çözme teknikleri: kısa liste
Aşağıda oyunun zorluk seviyelerini belirleyen teknikleri kısaca sıraladık. Hiç sudoku çözmediysen, kolay bir bulmacanın baştan sona çözüldüğü sudoku nasıl çözülür rehberiyle başla; çiftler, kesişim ve X-wing gibi ileri tekniklerin örnekli anlatımı sudoku teknikleri yazısında.
1. Tekil aday
Bir hücreye bak ve satırında, sütununda, kutusunda hangi rakamların zaten olduğunu say. Diyelim ki satırda 1, 3, 5, 8; sütunda 2, 6, 9; kutuda 4 var. Geriye yalnızca 7 kalır, bu hücre 7’dir. En temel teknik budur ve Kolay bulmacaların büyük çoğunluğu (denememizde 1.000 Kolay bulmacanın yüzde 84’ü) yalnızca bununla çözülür; kalanlarda bir yerde gizli tekil de gerekir.
2. Gizli tekil
Bu kez hücreye değil, bir rakama bak. Örneğin sol üst kutuda 5 yok. Kutudaki boş hücrelerden birinin satırında 5 var, ikisinin sütununda 5 var; geriye 5’in girebileceği tek bir hücre kalıyorsa 5 oraya gider. O hücrenin başka adayları olsa bile fark etmez: 5’in o kutuda gidebileceği başka yer yoktur. Bir satır ya da sütun için de aynı şekilde bakılır.
3. Açık çift ve gizli çift
Bir satırda iki hücrenin notları yalnızca {2, 7} ise, bu iki rakam o iki hücreye gidecektir; hangisinin nereye gideceğini henüz bilmesen de. O zaman aynı satırdaki diğer hücrelerin notlarından 2 ve 7’yi silebilirsin. Buna açık çift denir. Gizli çift bunun tersidir: bir kutuda 4 ve 9 yalnızca aynı iki hücrede geçiyorsa, o iki hücre 4 ve 9’dur; bu hücrelerdeki diğer notları silersin.
4. Kesişim (işaret eden ve sahiplenen)
Orta kutuda 6 rakamı yalnızca üst satırdaki hücrelere girebiliyor olsun. Hangisine girerse girsin, 6 o satırda bu kutunun içinde olacak. Demek ki aynı satırın kutu dışındaki hücrelerinde 6 olamaz; oradaki 6 notlarını silersin. Buna işaret eden denir. Tersi de geçerli: bir satırda 3 yalnızca tek bir kutunun içindeki hücrelere girebiliyorsa, o kutunun diğer satırlarında 3 olamaz (sahiplenen).
5. Üçlüler ve daha ileri teknikler
Çiftlerin mantığı üç hücreye de uygulanır: üç hücrenin notları toplamda yalnızca üç rakamdan oluşuyorsa (örneğin {1, 4}, {4, 8}, {1, 8}), bu üç rakam birimin diğer hücrelerinden silinir. Daha ileri bir teknik olan X-wing’de bir rakam iki satırda yalnızca aynı iki sütuna girebilir; bu durumda o iki sütunun diğer satırlarından o rakam silinir. Kılıç balığı (swordfish) aynı fikrin üç satırlı hâlidir.
Zorluk seviyeleri neyi ifade ediyor?
Bulmacaların seviyesini yalnızca boş hücre sayısına bakarak vermiyoruz. Her bulmaca, bir insanın çözeceği gibi çözülür: her adımda yukarıdaki listeden işe yarayan en basit teknik seçilir ve hangi tekniklerin kaç kez gerektiği sayılır. Seviye buna göre belirlenir:
| Seviye | Ne gerekir? |
|---|---|
| Kolay | Yalnızca tekil aday ve gizli tekil; 36 ipucu |
| Orta | Tekiller yeter ama ipucu az (yaklaşık 22-28), ya da en fazla 3 kez kesişim / çift |
| Zor | Üçlü gerekir ya da kesişim ve çiftler 4 kez veya daha fazla gerekir |
| Çok zor | Bu sayfadaki teknikler (X-wing ve kılıç balığı dahil) bir noktada yetmez; daha ileri teknikler ya da deneme gerekir |
Kolayda not almadan da bitirebilirsin. Ortada aramak uzar, arada bir kesişim çıkar. Zorda not almak şart olur. Çok zor seviyede ise sayfadaki teknikler neredeyse her bulmacada bir yerde tıkanır: ürettiğimiz 60 Çok zor bulmacanın hiçbiri bu tekniklerle sonuna kadar çözülmedi. Orada ya burada anlatılmayan daha ileri tekniklere ihtiyaç vardır ya da bir hücre için iki adaydan birini deneyip çelişkiye düşüp düşmediğine bakmak gerekir. Çözüm yine tektir, yalnız oraya giden yol uzundur.
4×4 sudoku (çocuklar için)
4×4 sudoku 16 hücreli küçük bir ızgaradır: 1’den 4’e kadar rakamlar, 2×2’lik dört kutu. Kurallar büyük sudokuyla aynıdır. Bulmacalar 6 ipucuyla başlar ve yalnızca tekillerle çözülür; sudokuyu ilk kez öğrenen çocuklar ya da kuralı birine göstermek isteyenler için iyi bir başlangıçtır. 4×4’te birkaç bulmaca çözen çocuk, Kolay seviyedeki 9×9’a rahatça geçebilir.
Günlük bulmaca
Günlük düğmesi her gün yeni bir bulmaca açar. Bulmaca o günün tarihinden üretilir, bu yüzden aynı gün oynayan herkes aynı bulmacayı görür; arkadaşınla sürelerinizi karşılaştırabilirsin. Günlük bulmaca Orta seviyededir ve gece yarısı (kendi saatine göre) yenilenir.
İstatistikler
Çubuk grafik simgesine bastığında her seviyede kaç bulmaca çözdüğünü ve en iyi süreni görürsün. Bu bilgiler hesap gerektirmez, yalnızca kullandığın tarayıcıda saklanır; tarayıcı verilerini silersen sıfırlanır.
Başka zeka oyunları
Önünü düşünerek oynanan başka oyunlar da burada: taş sayıp hamle hesapladığın Türk zeka oyunu mangala, bilgisayara karşı ya da arkadaşınla oynanan dama ve renkli küp gruplarını patlattığın daha rahat bir bulmaca olan küp patlatma.
Zor ve çok zor bulmacalarda takıldığın yer için X-wing, kılıç balığı ve XY-wing gibi ileri teknikleri örnekleriyle zor sudoku taktikleri rehberinde anlattık.
Sık sorulan sorular
Sudoku nasıl oynanır?
9×9'luk ızgaradaki boş hücrelere 1'den 9'a kadar rakam yazarsın. Her satırda, her sütunda ve kalın çizgili her 3×3 kutuda her rakam yalnızca bir kez bulunmalı. Başta verilen rakamlar değişmez; bütün hücreler kurala uygun dolunca bulmaca biter.
Sudokuya nereden başlanır?
Önce tek adayı kalan hücreleri ve bir birimde tek bir yere sığabilen rakamları (gizli tekil) ara. Takıldığında olası rakamları not olarak yaz; çiftler ve kesişim gibi teknikler bu notlardaki adayları eler. Tahmin etmeden, mantıkla ilerlemek en sağlam yoldur.
Zor sudoku nasıl çözülür?
Zor bulmacalarda tekiller bir noktada biter. O zaman bütün boş hücrelere aday notları yazıp açık çift, gizli çift, kesişim ve üçlüleri ara. Çok zor seviyede bu teknikler, X-wing ve kılıç balığı da dahil, çoğu zaman yetmez; daha ileri teknikler ya da bir hücrede adayları deneyip çelişki aramak gerekir.
4x4 sudoku nedir?
2×2 kutulu, 1'den 4'e kadar rakamlarla oynanan küçük sudokudur. Kurallar aynıdır, yalnız ızgara 16 hücredir. Sudokuyu yeni öğrenen çocuklar ve ısınmak isteyenler için uygundur.
Sudoku oynamak faydalı mı?
Sudoku dikkat, sabır ve mantık yürütme isteyen bir bulmacadır; birçok kişi zihnini meşgul etmek ve dinlenmek için oynar. Ama tek başına hafızayı güçlendirdiği ya da bir hastalığı önlediği kesin olarak gösterilmiş değildir; onu bir ilaç değil, iyi bir zihin oyunu olarak düşünmek doğru olur.
Sudokuyu indirmem gerekir mi, internetsiz oynanır mı?
İndirmen gerekmez ve ücretsizdir. Sudoku tarayıcında açılır, telefonda ve bilgisayarda çalışır; üyelik ya da ödeme yoktur. Sayfa bir kez açıldıktan sonra internet kesilse de oyun sürer; ilk açılış için internet gerekir. İlerlemen ve istatistiklerin yalnızca kendi cihazında tutulur.
Sudoku hilesi var mı?
Hile yok ama yardım var. İpucu düğmesi seçili hücreyi ya da rastgele bir boş veya yanlış hücreyi doğru rakamla doldurur; her bulmacada 3 ipucu hakkın olur, 4x4'te 2. Hata kontrolü açıksa yanlış rakam kırmızı görünür, not modu da adayları yazmanı sağlar. Kalıcı olarak hızlanmanın yolu tekil aday, gizli tekil ve çiftler gibi teknikleri öğrenmektir.
Mayın Tarlası
2048
XOX
Amiral Battı
Hafıza Oyunu
Mahjong