Bu sayfadaki dama oyunu, Türkiye’de bilinen Türk daması kurallarıyla oynanır: taşlar çapraz değil düz gider ve tahtanın 64 karesinin hepsi kullanılır. İndirmeden ve üye olmadan bilgisayara karşı oynayabilir ya da aynı telefonda, aynı bilgisayarda arkadaşınla karşılıklı oynayabilirsin.
Bilgisayara karşı dama oyna ya da arkadaşınla
Oyunun üstünde Rakip seçimi var:
- Bilgisayar: Beyaz taşlarla sen, siyahlarla bilgisayar oynar. Kolay, Orta ve Zor arasından seçim yaparsın. Kuralları yeni öğreniyorsan Kolay ile başla; zorunlu yeme kuralı oturunca Orta ve Zor’a geç.
- Arkadaş: İki kişi aynı ekranda sırayla oynar. Sıranın kimde olduğu tahtanın üstünde yazar.
İki modda da ilk hamleyi beyaz yapar. Oyun oynarken kaydedilir; sayfayı kapatıp açtığında seçtiğin zorlukla kaldığın yerden devam edersin.
Dama nasıl dizilir?
Tahta 8 × 8, toplam 64 karedir ve renklerin önemi yoktur, taşlar bütün karelerde durur. Her oyuncunun 16 taşı vardır. Taşlar kendine en yakın ikinci ve üçüncü sıraya dizilir; en arka sıra boş başlar. Beyazın yerinden bakınca tahta şöyle görünür:
| Sıra | Başlangıçta ne var? |
|---|---|
| 8 (siyahın arka sırası) | boş |
| 7 | 8 siyah taş |
| 6 | 8 siyah taş |
| 5 | boş |
| 4 | boş |
| 3 | 8 beyaz taş |
| 2 | 8 beyaz taş |
| 1 (beyazın arka sırası) | boş |
Gerçek bir tahtada kuruyorsan her iki oyuncu da kendi tarafındaki ikinci ve üçüncü sırayı soldan sağa sekizer taşla doldurur; oyunda bununla uğraşmazsın, taşlar yerinde gelir. Boş bırakılan arka sıra önemlidir: rakibin taşı oraya ulaştığında dama olur, yani o sıra hem senin savunma hattın hem de rakibin hedefidir.
Dama oyunu nasıl oynanır?
Taşın hareketi
Düz taş her hamlede bir kare ileri, sağa ya da sola gider. Geri gidemez, çapraz da gidemez. Bir taşına dokununca gidebileceği kareler görünür; sonra o kareye dokunursun.
Yeme
Rakibin taşı tam önünde ya da yanındaysa ve onun arkasındaki kare boşsa, üstünden atlayıp onu alırsın. Düz taş ileri ve yana yer, geriye yemez.
Kurallar burada sıkıdır:
- Yemek zorunludur. Yiyebileceğin bir taş varsa başka hamle yapamazsın.
- En çok taşı alan yol seçilir. Birden fazla yeme yolu varsa en çok taş alanı oynamak zorundasın. Düz taş da dama da bir taş sayılır.
- Zincirleme yeme tek hamledir. Yedikten sonra konduğun yerden yine yiyebiliyorsan aynı hamlede devam edersin.
- Yenen taş hemen kalkar. Bu yüzden zincirin devamında aynı kareden yeniden geçebilirsin.
İki farklı yeme yolu aynı karede bitiyorsa, istediğin yolun karelerine sırayla dokunarak hangisini oynayacağını seçersin.
Dama çıkmak
Hamlesini rakibin en arka sırasında bitiren taş dama olur ve üstünde taç görünür. Taş bir yeme zincirinin ortasında son sıraya değip yemeye devam ederse, o hamleyi düz taş olarak bitirir; dama olmak için hamlenin o sırada bitmesi gerekir.
Dama nasıl hareket eder?
Dama “uçar”: boş kareler boyunca ileri, geri ya da yana istediği kadar gider. Bir çizgi üzerindeki rakip taşı, arada boş kareler olduğu sürece uzaktan yiyebilir ve o taşın arkasındaki herhangi bir boş kareye konabilir. Zincirleme yerken 90 derece dönebilir, ama geldiği yöne geri dönemez.
Dama nasıl biter?
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Rakibin bütün taşlarını aldın | Kazanırsın |
| Sırası gelen rakibin oynayacak hamlesi yok | Kazanırsın |
| İki tarafta da 40 hamle boyunca taş yenmedi ve düz taş oynanmadı | Berabere |
| Aynı dizilim üçüncü kez oluştu | Berabere |
Hamlesiz kalmak genelde taşlar tahtada dururken olur: önleri ve yanları kendi taşlarıyla ya da senin taşlarınla kapanmış, damaları da kalmamış bir rakip sıra kendisine geldiğinde hiçbir yere gidemez ve oyunu kaybeder. 40 hamle kuralı ise çoğunlukla iki tarafın yalnızca damalarla dolaştığı oyun sonlarında devreye girer.
Taşlar aynı dizilime üçüncü kez gelirse (aynı oyuncu sıradayken) oyun yine berabere biter. Böylece iki tarafın taşlarını yana gidip gelerek oyalaması sonsuza kadar sürmez.
Örnekle zorunlu yeme
Kuralı en iyi bir örnek anlatır. Sütunlara soldan sağa a-h, sıralara alttan üste 1-8 dersek:
- Beyaz taşın d4’te duruyor. Siyahın d5’te bir taşı var ve d6 boş. Siyahın e4’te de bir taşı var ve f4 boş; ayrıca f5’te bir siyah taş, f6’da boş bir kare var.
- d4’ten öne, d5’i yiyerek d6’ya gidersen bir taş alırsın ve orada başka yeme yoksa hamle biter.
- d4’ten sağa, e4’ü yiyerek f4’e gidersen, oradan öne f5’i yiyip f6’ya devam edebilirsin: iki taş.
Burada istesen de birinci yolu oynayamazsın; en çok taşı alan ikinci yol zorunludur. Oyun da sana yalnızca o hamleyi gösterir. Bu yüzden rakibin bir taşını “hediye” ettiğinde hemen almak zorunda olduğunu, ama nereye varacağını bilmen gerektiğini hesaba kat.
Sık yapılan hatalar
- Yemeyi unutup başka hamle aramak. Taşın parlamıyorsa büyük ihtimalle başka bir taşınla yeme zorunluluğun vardır. Tahtayı tara.
- Arka sırayı erken boşaltmak. Taşlarını hızla ileri sürersen rakibin bir taşı arkana sızıp dama olabilir.
- Damayı açık çizgiye koymak. Dama da yenebilir; uzun bir sıra ya da sütun boyunca rakip damanın karşısında kalırsan onu bir hamlede kaybedersin.
- Kenarda sıkışmak. Kenardaki taşın gidebileceği kare azdır. Taşlarını kenara yığarsan hamle seçeneğin daralır ve rakip seni istediği kareye itmeye başlar.
Oyundaki düğmeler
İpucu o konumda iyi bir hamleyi gösterir. Geri al son hamleni geri alır; bilgisayara karşı oynarken bilgisayarın cevabı da birlikte geri alınır. Yeni oyun tahtayı baştan dizer.
Türk daması ile diğer damalar arasındaki fark
Dünyada daha çok bilinen dama türlerinde taşlar yalnızca koyu karelerde ve çapraz gider. Türk damasında taşlar düz gider, bütün kareler kullanılır ve her tarafın 16 taşı olur. Başka bir türden geliyorsan en çok şaşıracağın iki şey, damanın uzaktan yemesi ve en çok taşı alma zorunluluğudur.
Başlarken işine yarayacak taktikler
- Hamleden önce rakibin yemelerini say. Yeme zorunlu olduğu için bilerek verdiğin bir taş, rakibi istemediği bir kareye çekebilir ve sana daha büyük bir zincir açabilir.
- Taşlarını yan yana tut. Yanında kendi taşı olan taş o yönden yenemez, çünkü arkasında boş kare yoktur.
- Tek başına öne fırlama. Yalnız kalan taş iki yandan kuşatılır. Taşlarını geniş bir cephe hâlinde ilerlet.
- İlk dama çoğu zaman oyunu belirler. Dama tahtayı tek hamlede geçtiği için arka sırana yaklaşan rakip taşları erken durdur.
Zarlı bir oyun istersen tavla, taş dağıtıp topladığın bir düşünme oyunu istersen mangala da aynı şekilde arkadaşınla tek cihazda oynanır. Dört kişilik kalabalık bir masa için kızma birader daha uygun.
Taşların her birinin farklı hareket ettiği bir strateji oyunu istersen bilgisayara karşı ya da arkadaşınla satranç oynayabilirsin. Rakip taşları yemek yerine arana alıp kendi rengine çevirdiğin bir tahta oyunu için reversi oyna: o da aynı ekranda 2 kişilik ya da bilgisayara karşı üç seviyede oynanır.
Zorunlu yemeyi kullanıp taş vererek zincir kurmayı, başlangıç hamlelerini ve 2 damanın 1 damayı yenip yenemeyeceğini dama taktikleri yazısında örneklerle anlattık.
Sık sorulan sorular
Dama nasıl dizilir?
Her oyuncunun 16 taşı vardır ve kendine en yakın ikinci ve üçüncü sıraya sekizer sekizer dizilir. En arka sıra ile ortadaki iki sıra boş kalır.
Dama oyunu nasıl oynanır?
Taşlar bir kare ileri ya da yana gider, rakip taşın üstünden atlayarak yer. Yemek zorunludur ve en çok taşı alan yolu seçmelisin. Rakibin son sırasına ulaşan taş dama olur.
Dama nasıl hareket eder?
Dama boş kareler boyunca ileri, geri ya da yana istediği kadar gider. Aradaki kareler boşsa uzaktaki taşı yiyip arkasındaki herhangi bir boş kareye konabilir.
Dama nasıl kazanılır, oyun nasıl biter?
Rakibin bütün taşlarını alırsan ya da sırası geldiğinde oynayacak hamlesi kalmazsa kazanırsın. İki tarafta da 40 hamle boyunca taş yenmez ve düz taş oynamazsa ya da aynı dizilim üçüncü kez oluşursa oyun berabere biter. Kazanmanın yolu çoğu zaman ilk damayı çıkarmak ve zorunlu yemeyi kullanarak rakibe taş verip daha uzun bir zincir açmaktır.
Taş geriye doğru yiyebilir mi?
Hayır. Düz taş yalnızca ileri ve yana yer. Geriye yeme yalnızca damaya özgüdür.
Dama 2 kişilik ya da arkadaşla oynanır mı?
Evet, aynı cihazda. Rakip seçiminde Arkadaş'a dokunursan ikiniz aynı ekrandan sırayla oynarsınız, biri beyaz biri siyah taşlarla. İnternet üzerinden uzaktaki bir arkadaşla oynama bu sitede yok.
Damayı indirmeden, internetsiz oynayabilir miyim?
Evet. Dama tarayıcıda açılır; telefonda, tablette ve bilgisayarda çalışır. Uygulama indirmen ya da üye olman gerekmez. Sayfa bir kez açıldıktan sonra internet kesilse de oyun sürer; ilk açılış için internet gerekir.
Kızma Birader
Tombala
Mangala
Domino
Satranç
Okey